Một số suy nghĩ về văn hóa trong Đảng

Văn hóa trong Đảng trong dòng chảy văn hóa dân tộc và tiếp biến văn hóa nhân loại

Văn hóa trong Đảng là sự phát triển của văn hóa chính trị, văn hóa dân tộc Việt Nam trong điều kiện Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo, cầm quyền. Văn hóa trong Đảng được tạo nên bởi ba yếu tố nền tảng: giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, giá trị tiến bộ lý luận cách mạng trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lê-nin và tư tưởng Hồ Chí Minh, giá trị tấm gương đạo đức sáng ngời của Chủ tịch Hồ Chí Minh và các thế hệ cán bộ, đảng viên trung kiên.

Văn hóa trong Đảng có cội nguồn từ văn hóa dân tộc, đồng thời có sự tiếp nối và kết tinh văn hóa dân tộc, thấm sâu vào văn hóa dân tộc và trở thành một bộ phận tiêu biểu của văn hóa dân tộc. Vì Đảng ta có nền tảng tư tưởng là chủ nghĩa Mác - Lê-nin và tư tưởng Hồ Chí Minh, văn hóa trong Đảng cũng có sự tiếp biến những giá trị của văn hóa nhân loại. Ngày nay, dưới sự lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, đất nước ta đang bước vào kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam. Trong bối cảnh đó, cần nắm rõ những đặc điểm văn hóa trong Đảng để có những giải pháp phù hợp nhằm xây dựng và phát triển văn hóa trong Đảng, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân vào Đảng và chế độ, đóng góp quan trọng vào việc hiện thực hóa các mục tiêu phát triển đất nước.

Văn hóa trong Đảng là văn hóa lãnh đạo, văn hóa cầm quyền - yếu tố cốt lõi, hạt nhân của văn hóa chính trị

Văn hóa chính trị là hệ thống giá trị tổ chức xã hội được hình thành từ thực tiễn tổ chức đời sống cộng đồng, đặc biệt là việc nắm giữ và thực thi quyền lực chung của một hệ thống chính trị nhất định trong lịch sử. Một nền chính trị dựa trên nền tảng văn hóa khi các giá trị văn hóa được thẩm thấu vào các chủ thể của hoạt động chính trị, nâng tầm và hướng hoạt động chính trị tới các giá trị tốt đẹp. Trong các nền chính trị có giai cấp, văn hóa lãnh đạo, văn hóa cầm quyền có vai trò quan trọng quyết định tiến trình lịch sử của một cộng đồng, quốc gia, dân tộc. Các giá trị văn hóa lãnh đạo, văn hóa cầm quyền trong một hệ thống chính trị là thước đo niềm tin, mức độ ổn định, đoàn kết xã hội.   

Trong gần một thế kỷ qua, văn hóa chính trị Việt Nam, văn hóa trong Đảng Cộng sản Việt Nam được hình thành và liên tục bồi đắp trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lê-nin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Sự thống nhất về tư tưởng đã tạo nên đặc điểm có tính đặc thù về mối quan hệ giữa văn hóa trong Đảng và văn hóa chính trị Việt Nam. Qua đó, có thể thấy văn hóa trong Đảng là cốt lõi của văn hóa chính trị, là văn hóa của chủ thể cầm quyền, của thể chế lãnh đạo. Giá trị của văn hóa trong Đảng là sự biểu hiện chiều sâu ở hoạt động chính trị của Đảng. Chiều sâu đó được thể hiện ở tầm nhìn chiến lược về sứ mệnh của Đảng, ở nội dung, phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng.

Văn hóa lãnh đạo của Đảng phản ánh các giá trị định hướng, mục tiêu, chiến lược phát triển đất nước, thông qua cương lĩnh, đường lối, nghị quyết và việc thuyết phục, vận động quần chúng thực hiện đường lối của Đảng.

Ở nước ta, mọi quyền lực đều thuộc về Nhân dân mà Đảng và Nhà nước là đại diện. Đảng không chỉ lãnh đạo sự nghiệp cách mạng, mà đội ngũ đảng viên còn tham gia vào hệ thống chính trị. Cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân làm chủ” là mô thức thể hiện tính đặc thù về văn hóa lãnh đạo, văn hóa cầm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam. Trong văn hóa chính trị Việt Nam, văn hóa lãnh đạo và văn hóa cầm quyền của Đảng thống nhất về nền tảng tư tưởng, đạo đức cách mạng và là hạt nhân có vai trò cốt lõi.

Trong lịch sử nhân loại có nhiều đảng chính trị, có sự khác biệt về nguyên tắc và bản chất chính trị, tạo nên tính đặc thù của văn hóa trong mỗi đảng. Ở Việt Nam, theo Hiến pháp năm 2013, Đảng Cộng sản Việt Nam là tổ chức chính trị giữ vai trò quan trọng trong hệ thống chính trị, là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội. Mối quan hệ giữa Đảng với các tổ chức chính trị - xã hội trong hệ thống chính trị Việt Nam có sự thống nhất về hệ tư tưởng và mục tiêu chính trị với duy nhất một đảng cầm quyền (Đảng Cộng sản Việt Nam). Đảng gắn bó mật thiết với Nhân dân, chịu sự kiểm tra, giám sát của Nhân dân: Đây là đặc điểm có tính nguyên tắc của hệ thống chính trị Việt Nam, tạo nên tính đặc thù của văn hóa trong Đảng.

Văn hóa trong Đảng là thực hành, sáng tạo, nêu gương

Trong quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng luôn chú trọng việc thực hành, nêu gương, sáng tạo, phù hợp với từng điều kiện lịch sử nhất định. Trên cơ sở chủ nghĩa Mác - Lê-nin và tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng đã sáng tạo trong hoạch định chủ trương, đường lối từng thời kỳ phát triển. Từ việc lãnh đạo toàn dân tổng khởi nghĩa giành chính quyền, làm nên thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đến việc đề ra và thực hiện cùng một lúc hai nhiệm vụ cách mạng ở hai miền, nắm bắt điều kiện, thời cơ trong nước và quốc tế, thống nhất đất nước năm 1975. Năm 1986, Đảng đã đề ra và lãnh đạo thực hiện đường lối đổi mới toàn diện, mở cửa và hội nhập, được tiến hành với cải cách toàn diện, từ kinh tế đến văn hóa, giáo dục, khoa học, công nghệ,... Trong đó, Đảng xác định văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu và động lực của sự phát triển. Xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam là nhiệm vụ quan trọng nhằm tạo sức mạnh nội sinh phát triển bền vững đất nước.

Văn hóa nêu gương là một trong những đặc điểm của văn hóa trong Đảng, gắn với đảng viên và tổ chức đảng. Văn hóa nêu gương nhấn mạnh vai trò của cán bộ, đảng viên trong việc làm gương cho quần chúng nhân dân, từ đó tạo niềm tin trong xã hội. Chủ tịch Hồ Chí Minh và lớp lớp các lãnh đạo, đảng viên tiền bối chính là những tấm gương sáng cho quần chúng nhân dân noi theo. Ngày nay, những đảng viên gương mẫu chính là tấm gương sáng trên mọi lĩnh vực. Văn hóa nêu gương của cá nhân, tập thể, tổ chức đảng phải được thể hiện bằng hành động, việc làm cụ thể. Nêu gương không chỉ là phương thức, mà còn có ý nghĩa quan trọng trong văn hóa lãnh đạo, cầm quyền của Đảng. Việc thực hành nêu gương của mỗi cán bộ, đảng viên có ý nghĩa lan tỏa, soi chiếu, cảm hóa, tạo niềm tin và sự đồng thuận của xã hội./.