Đoàn kết, thống nhất về nhận thức và hành động trong thực hiện tinh gọn bộ máy trong hệ thống chính trị - cơ sở để đấu tranh, phản bác âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều lần đề cập đến yêu cầu tinh gọn tổ chức của bộ máy nhà nước. Tháng 12-1945, khi được hỏi về việc tại sao Chính phủ liên hiệp kháng chiến chỉ có 10 bộ, Chủ tịch Hồ Chí Minh trả lời: “Vì nước mình nhỏ nên không cần nhiều bộ”⁽¹⁾. Tháng 8-1951, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Thực hành chấn chỉnh biên chế, để bớt sự đóng góp cho dân và thêm lực lượng vào công việc tăng gia sản xuất”⁽²⁾. Tháng 3-1952, Chủ tịch Hồ Chí Minh đưa ra định nghĩa và tầm quan trọng của tinh gọn bộ máy nhà nước “Các cơ quan chính quyền và đoàn thể, các cơ quan kinh tế và các Ủy ban, cần phải nâng cao năng suất, giảm bớt số người (tinh giản). Hiện nay, các cơ quan của ta người nhiều, việc ít, xài phí lu bù... Vô luận thế nào cũng phải tìm đủ cách để biên chế các cơ quan lại. Chúng ta phải dùng tinh thần bôn-sê-vích mà thực hành một chế độ tiết kiệm nghiêm ngặt. Nếu chúng ta không muốn dùng vốn liếng của ta vào những việc linh tinh, thì chúng ta phải thực hành ngay chế độ ấy”⁽³⁾. Đồng thời với công tác tinh gọn bộ máy, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tuyên bố “Chính phủ nhân dân bao giờ cũng phải đặt quyền lợi dân lên trên hết thảy. Việc gì có lợi cho dân thì làm. Việc gì có hại cho dân thì phải tránh”⁽⁴⁾. Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh, muốn Nhà nước vì dân thực sự, đòi hỏi bộ máy nhà nước phải hoạt động một cách hiệu quả, phòng chống các hiện tượng tiêu cực để bộ máy đó luôn trong sạch và Người đã cảnh báo rất sớm những biểu hiện tiêu cực trọng hoạt động của Nhà nước. Trong Thư gửi Ủy ban nhân dân các kỳ, tỉnh, huyện và làng, Người đã chỉ ra 6 căn bệnh mà cán bộ, công chức thường phạm phải, đó là: Trái phép, cậy thế, hủ hóa, tư túng, chia rẽ, kiêu ngạo… và yêu cầu bộ máy chính quyền từ Trung ương đến các làng là “Chúng ta không sợ sai lầm, nhưng đã nhận biết sai lầm thì phải ra sức sửa chữa. Vậy nên, ai không phạm những lầm lỗi trên này, thì nên chú ý tránh đi, và gắng sức cho thêm tiến bộ. Ai phạm phải những lỗi lầm trên này, thì phải hết sức sửa chữa; nếu không tự sửa chữa thì Chính phủ sẽ không khoan dung”⁽⁵⁾. Tại Kỳ họp thứ hai của Quốc hội khóa I cuối năm 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng khẳng định “Tuy trong quyết nghị không nói đến, không nêu lên hai chữ liêm khiết, tôi cũng xin tuyên bố trước Quốc hội, trước quốc dân và trước thế giới: Chính phủ sau đây phải là một Chính phủ liêm khiết”⁽⁶⁾…

Thực hiện tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng ta luôn xác định công tác tổ chức cán bộ, nhất là trong tinh giản, sắp xếp tổ chức bộ máy là then chốt của then chốt, quyết định to lớn tới sự phát triển của đất nước nên đã ban hành nhiều nghị quyết, kết luận để tinh gọn bộ máy trong hệ thống chính trị như: Nghị quyết số 39-NQ/TW, ngày 17-4-2015 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XI) về tinh giản biên chế và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức; Nghị quyết số 18-NQ/TW, ngày 25-10-2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XII) Một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; Kết luận số 28-KL/TW, ngày 21-2-2022 của Bộ Chính trị (khóa XIII) về tinh giản biên chế và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức; Kết luận số 40-KL/TW, ngày 18-7-2022 của Bộ Chính trị (khóa XIII) về nâng cao hiệu quả công tác quản lý biên chế của hệ thống chính trị giai đoạn 2022 - 2026; Quy định số 70-QĐ/TW, ngày 18-7-2022 của Ban Chấp hành Trung ương (khóa XIII) về quản lý biên chế của hệ thống chính trị…

Để cụ thể hóa và triển khai thực hiện các nghị quyết, kết luận của Bộ Chính trị về tinh giản biên chế và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành một số văn bản như: Nghị định số 108/2014/NĐ-CP, ngày 20-11-2014 của Chính phủ về chính sách tinh giản biên chế; Nghị định số 113/2018/NĐ-CP, ngày 31-8-2018 về sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 108/2014/NĐ-CP; Nghị định số 143/2020/NĐ-CP, ngày 10-12-2020 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 108/2014/NĐ-CP…

Triển khai thực hiện các chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước, hệ thống chính trị các cấp đã tiến hành thực hiện tinh gọn bộ máy và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức đã đạt được những kết quả tích cực trong từng giai đoạn. Theo số liệu của Bộ Nội vụ (giai đoạn từ năm 2018 đến ngày 30-6-2022) hệ thống chính trị các cấp đã tinh giản biên chế được 79.024 người (bộ, ngành: 5.510 người; địa phương: 73.514 người) và sắp xếp tổ chức bộ máy trong hệ thống chính trị tính đến ngày 30-10-2024 đã giảm được 17 Tổng cục và tổ chức tương đương tổng cục; giảm 10 cục; giảm 145 vụ/ban thuộc tổng cục và thuộc bộ; giảm cơ bản phòng trong vụ; tại 63 tỉnh, thành phố tiếp tục giảm 12 tổ chức chi cục, phòng và tương đương của cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh; giảm 29 tổ chức phòng và tương đương thuộc UBND cấp huyện, lũy kế đến nay đã giảm 13 sở và tương đương, 2.613 tổ chức cấp phòng và tương đương ở địa phương; số biên chế công chức, viên chức của bộ, ngành, địa phương đã giảm 16.149 người (trong đó, bộ, ngành là 217 người, địa phương là 15.932 người).

Tuy nhiên, Đảng ta cũng đã nhìn thấy những hạn chế trong công tác cán bộ như: “Đội ngũ cán bộ đông nhưng chưa mạnh; tình trạng vừa thừa, vừa thiếu cán bộ xảy ra ở nhiều nơi; sự liên thông giữa các cấp, các ngành còn hạn chế… Công tác cán bộ còn nhiều hạn chế, bất cập, việc thực hiện một số nội dung còn hình thức. Đánh giá cán bộ vẫn là khâu yếu, chưa phản ánh đúng thực chất… Quy hoạch cán bộ thiếu tính tổng thể, liên thông giữa các cấp, các ngành, các địa phương…”⁽⁷⁾. Nhằm khắc phục tình trạng này, trong bài viết với tựa đề “Tinh - gọn - mạnh - hiệu năng - hiệu lực - hiệu quả”, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: “Để đạt được các mục tiêu chiến lược, không chỉ đòi hỏi những nỗ lực phi thường, những cố gắng vượt bậc, mà còn không cho phép chúng ta chậm trễ, lơi lỏng, thiếu chính xác, thiếu đồng bộ, thiếu nhịp nhàng trên từng bước đi; muốn vậy cần khẩn trương thực hiện cách mạng về tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị”. Sự khẳng định tính tất yếu và quyết tâm phải làm nhanh, làm đồng bộ, chính xác, hiệu quả các bước đi, lộ trình tinh gọn bộ máy của người lãnh đạo cao nhất của Đảng; là quyết tâm chính trị to lớn của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân; là thời điểm chín muồi, không chỉ đơn thuần là một bước cải cách hành chính mang tính kỹ thuật mà còn thể hiện quyết tâm chính trị sâu sắc, phản ánh trí tuệ và tầm nhìn chiến lược của Đảng trong lãnh đạo đất nước bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Hiện thực hóa khát vọng hùng cường của dân tộc, Bộ Chính trị, Ban Bí thư (khóa XIII) đã ban hành Kết luận số 127-KL/TW, ngày 28-2-2025 về triển khai nghiên cứu, đề xuất tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị nhằm định hướng sáp nhập một số đơn vị cấp tỉnh, không tổ chức cấp huyện, sáp nhập một số đơn vị cấp xã; thực hiện mô hình địa phương 2 cấp (tổ chức đảng, chính quyền, đoàn thể) bảo đảm tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả trên cơ sở khách quan, dân chủ, khoa học, cụ thể, sâu sắc, cầu thị, sát đúng với tình hình thực tiễn, khắc phục triệt để chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ, chia cắt về địa bàn, lĩnh vực, tổ chức trung gian cồng kềnh; bảo đảm hoạt động thông suốt, hiệu lực, hiệu quả, nâng cao vai trò lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới theo phương châm “vừa chạy vừa xếp hàng” để hoàn thành công việc với khối lượng rất lớn, đòi hỏi cao về chất lượng tiến độ. Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XIII) họp Hội nghị lần thứ 11 từ ngày 10-4 đến ngày 12-4-2025 đã thống nhất chủ trương tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp: Cấp tỉnh (tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương), cấp xã (xã, phường, đặc khu trực thuộc tỉnh, thành phố); kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện từ ngày 1-7-2025; thống nhất số lượng đơn vị hành chính cấp tỉnh sau sáp nhập là 34 tỉnh, thành phố; thống nhất sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã bảo đảm cả nước giảm khoảng 60 - 70% số lượng đơn vị hành chính cấp xã so với hiện nay.

Trong lúc hệ thống chính trị các cấp đang chủ động, nỗ lực triển khai sắp xếp, tinh gọn bộ máy với tinh thần “Trung ương nêu gương, địa phương thực hiện”, các thế lực thù địch trong và ngoài nước đã triệt để lợi dụng không gian mạng, nhất là các mạng xã hội như Facebook, YouTube, Tiktok... để phát tán tư tưởng phản động, xuyên tạc chống phá Đảng, chống phá đất nước. Thủ đoạn của chúng là móc nối với một số đối tượng cực đoan trong nước để thực hiện những cái gọi là “trao đổi”, “phỏng vấn” với những đối tượng tự xưng, tự phong là “học giả”, “chuyên gia” để phân tích, bình luận tình hình chính trị trong nước. Chúng lấy thông tin từ mạng xã hội, cắt ghép vào thông tin, hình ảnh trên báo chí chính thống trong nước để “đổi trắng thay đen, lèo lái, lừa bịp dư luận”, “tung hoả mù” gây hoang mang dư luận, tạo cớ chỉ trích, miệt thị lãnh đạo Đảng, Nhà nước nhằm kích động, lôi kéo, cổ xúy các hành vi cực đoan gây mất ổn định chính trị và đoàn kết nội bộ. Những sản phẩm truyền thông độc hại này được chúng triệt để tận dụng mạng xã hội đăng tải, lan truyền với mức độ, cường độ ngày càng nhiều. Mục đích của chúng là gây nhiễu dư luận, gây rối nội bộ, phá vỡ khối đoàn kết thống nhất trong Đảng và hệ thống chính trị, làm lung lạc lòng tin của Nhân dân đối với Đảng; phá hoại cuộc cách mạng của Việt Nam trong thời đại mới...

Việc cơ cấu xây dựng bộ máy nhà nước theo tinh thần hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả và phương châm “tinh, gọn, mạnh” là nhiệm vụ không thể trì hoãn; không phải là việc làm “nhất thời” như các thế lực thù địch rêu rao, mà thực chất là chúng ta đã triển khai thực hiện từ lâu, trọng tâm là giai đoạn 7 năm thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW, ngày 25-10-2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XII) về đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị. Đảng ta không giấu giếm khuyết điểm như các thế lực thù địch “lu loa” vu cáo. Bộ máy cồng kềnh gây lãng phí và kìm hãm sự phát triển đã được Đảng thẳng thắn thừa nhận và là một trong những nguyên nhân dẫn đến nhiều chủ trương, chính sách của Đảng chậm đi vào thực tiễn cuộc sống hoặc một số chủ trương không được triển khai, triển khai hình thức.

Một trong những lý do chính để tiến hành cải cách bộ máy hành chính là giảm bớt gánh nặng cho ngân sách quốc gia nên công tác sắp xếp, tinh gọn bộ máy được làm trước hết từ Trung ương đã thể hiện rõ tính nêu gương, tiền phong gương mẫu từ trên xuống tạo sự thống nhất trong nhận thức, hành động trong Đảng và hệ thống chính trị các cấp. Trong quá trình thực hiện, Bộ Chính trị nêu rõ: “Trong quá trình thực hiện phải bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, phát huy vai trò giám sát của cơ quan dân cử, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và nhân dân trong quá trình thực hiện. Bộ Chính trị quy định quản lý thống nhất biên chế của cả hệ thống chính trị. Cả hệ thống chính trị thống nhất nhận thức và hành động, quyết tâm thực hiện tinh giản biên chế, nhưng không làm ảnh hưởng đến hoạt động của các cơ quan, tổ chức, đơn vị, bảo đảm hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị được giao”. Do đó, mỗi cán bộ, đảng viên và mọi người dân yêu nước hơn lúc nào hết phải đoàn kết, thống nhất trong nhận thức và hành động có chính kiến, thái độ rõ ràng trước những âm mưu, thủ đoạn chống phá của các đối tượng cực đoan, phản động nhằm phản bác các luận điệu xuyên tạc chống phá của các thế lực thù địch, đồng thuận, đồng lòng, hy sinh lợi ích bản thân để góp phần đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, hiện thực hóa khát vọng của Chủ tịch Hồ Chí Minh xây dựng đất nước ta “đàng hoàng hơn, to đẹp hơn để sánh vai với các cường quốc năm châu”./.

-----------

(1) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t. 4, tr. 146
(2), (3) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 7, tr. 164, 367
(4), (5), (6) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t. 4, tr. 21, 66, 478
(7) Nghị quyết số 26-NQ/TW, ngày 19-5-2018 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XII), "Về tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược, đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ"